İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir

Last updated on 22/03/2020

İnternette birçok sitede, Yeni Coronavirus (2019-nCoV), COVID-19, SARS-CoV-2 Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir, belirtileri nedir, nasıl yayılır gibi sorulara cevap aranmakta. Maalesef karşımıza, konu hakkında reyting amaçlı hazırlanan gazete haberleri ile kaynağı belirsiz internet sitelerinde yer alan bilgiler çıkmaktadır. Yazımda, güvenilir kaynaklardan aldığım bilgileri paylaşmaya çalışacağım.

Hastalık ve virüsün isimleri kafa karıştırıyor

Hastalığın ismi : COVID-19 ,
Hastalığa sebep olan virüs ismi : SARS-CoV-2

Coronavirüsler büyük bir virüs ailesidir

Coronavirüs’ler (CoV), soğuk algınlığından Orta Doğu Solunum Sendromu (MERS-CoV) ve Ağır Akut Solunum Sendromu (SARS-CoV) gibi daha ciddi hastalıklara kadar çeşitli hastalıklara neden olan büyük bir virüs ailesidir.

Coronavirüs’ler, zoonotik yani hayvanlardan insanlarda bulaşan hastalıklara sebep olurlar. İnsan, yarasa, domuz, kedi, köpek, kemirgen ve kanatlılarda bulunabilmektedirler.

Hayvanlar arasında dolaşan Coronavirüs’ler, zaman içinde değişim göstererek insana bulaşma yeteneği kazanabilirler ve böylelikle insan olguları görülmeye başlar. Ancak bu virüslerin insanlar açısından tehdit oluşturması, insandan insana bulaşma yeteneği kazanmalarından sonra söz konusu olur.

Grubun en bilinen 2 üyesinden SARS-CoV misk kedilerinden, MERS-CoV ise tek hörgüçlü develerden insanlara bulaşmaktadır. Henüz insanlara bulaşmamış olan ancak hayvanlarda saptanan birçok Coronavirüs mevcuttur.

Coronavirus’ların insanlarda dolaşımda olan alt tipleri (HCoV-229E, HCoV-OC43,HCoV-NL63 ve HKU1-CoV) çoğunlukla soğuk algınlığına sebep olan virüslerdir.

SARS-CoV (Severe Acute Respiratory Syndrome)

SARS-CoV – Ağır Akut Solunum Sendromu, kamuoyuda SARS (Severe Acute Respiratory Syndrome) Hastalığı olarak bilinmektedir. 2002 Kasım ayında Çin’de, daha önceden bilinmeyen bir virüs halinde ortaya çıkmış olup yüzlerce insanın hayatını kaybetmesine neden olmuştur.

MERS-CoV (Middle East Respiratory Syndrome)

MERS-CoV – Orta Doğu Solunum Sendromu, kamuoyunda Deve Gribi olarak bilinmektedir.

Eylül 2012’de ilk defa insanlarda Suudi Arabistan’da tanımlanmış; ancak daha sonra aslında ilk vakaların Nisan 2012’de Ürdün Zarqa’daki bir hastanede görüldüğü ortaya çıkmıştır. SARS Coronavirus’u ile uzaktan bağlantılı olmasına rağmen, yaşanmış olan SARS tecrübesinden ötürü endişe oluşturmuştur.

SARS-CoV-2

31 Aralık 2019’da Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Çin Ülke Ofisi, Çin’in Hubei eyaletinin Vuhan şehrinde etiyolojisi bilinmeyen pnömoni vakalarını bildirmiştir.

7 Ocak 2020’de etken daha önce insanlarda tespit edilmemiş Yeni Coronavirus (2019-nCoV) olarak tanımlanmıştır. Daha sonra 2019-nCoV hastalığının adı COVID-19 olarak kabul edilmiş, virüs SARS CoV’e yakın benzerliğinden dolayı SARS-CoV-2 olarak isimlendirilmiştir.

2019 nCoV ilk 425 vaka gelişimi
2019 nCoV ilk 425 vaka gelişimi (Early Transmission Dynamics in Wuhan, China, of Novel Coronavirus–Infected Pneumonia, NEJM, Jan 29, 2020, https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2001316 )

2019-nCoV  ve diğer  betacoronavirüs genomlarının filogenetik analizi
2019-nCoV  ve diğer betacoronavirüs genomlarının filogenetik analizi ( A Novel Coronavirus from Patients with Pneumonia in China, 2019, The New England Journal of Medicine, Jan 24, 2020, https://www.nejm.org/doi/full/10.1056/NEJMoa2001017 )

SARS-CoV-2 nasıl bulaşır

SARS-CoV-2, diğer Coronaviruslar gibi, hasta kişilerden öksürük, hapşırık, gülme, konuşma sırasında çevreye saçılan virüs içeren solunum salgısı damlacıkları ile bulaşmaktadır.

Hastalığın başlangıcındaki ilk kaynak olarak Huanan Deniz Ürünleri Toptan Satış Pazarında yasa dışı satılan vahşi hayvanlar düşünülmekle birlikte, insandan insana ve sağlık merkezlerinde bulaş bildirilmiştir.

Bugünkü bilgiler ışığında 2019-nCoV’nin gıdalarla (et, süt, yumurta vb) bulaşmadığı söylenebilir.

Hastalığın belirtileri nelerdir?

Hastalık, 2-14 gün süren bir kuluçka süresinden sonra birden başlayan yüksek ateş (39 derece), kuru öksürük ve nefes darlığı ile karakterlidir. Bazı hastalarda boğaz ağrısı ve burun akıntısının da olduğu görülmüştür.

Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir. Covid-19 yaşa göre ölüm oranı
Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir. Covid-19 yaşa göre ölüm oranı

Hastalık genellikle orta-ağır bir klinik seyir göstermektedir. Ağır hastalanan ve ölen kişilerin büyük kısmı ileri yaştaki (>65 yaş), altta yatan hastalıkları (akciğer hastalıkları, organ yetmezlikleri, kanser, diyabet, bağışıklık baskılayan hastalıklar) olan kişilerden oluşmaktadır.

Genç sağlıklı erişkinlerde hastalık nispeten hafif seyretmektedir.

Nezle Şiddetli burun akıntısı, hapşırık, hırıltı, gözlerde kızarıklık, kaşıntı, baş ve boğaz ağrısı
Allerji Kuru öksürük, hapşırık, hırıltı, gözlerde kızarıklık, kaşıntı
Grip Ani ateş, kuru öksürük, baş ve boğaz ağrısı, halsizlik
Covid-19 Ani ateş, kuru öksürük, NEFES DARLIĞI (Solunum sıkıntısı), halsizlik,

Kimler şüpheli vakadır?

Olası Vaka:

A:

  • Ateş ve akut solunum yolu hastalığı belirti ve bulgularından en az biri (öksürük ve solunum sıkıntısı), VE
  • Klinik tablonun başka bir etiyoloji ile açıklanamaması VE
  • Semptomların başlamasından önceki 14 gün içerisinde yurt dışında bulunma öyküsü

VEYA

B:

  • Akut solunum yolu hastalığı belirti ve bulgularından en az biri (öksürük ve solunum sıkıntısı), VE
  • Semptomların başlamasından önceki 14 gün içerisinde doğrulanmış COVID-19 vakası ile yakın temas eden

VEYA

C:

  • Ateş ve ağır akut solunum yolu enfeksiyonu belirti ve bulgularından en az biri (öksürük ve solunum sıkıntısı), VE
  • Hastanede yatış gerekliliği varlığı (SARI)*, VE
  • Klinik tablonun başka bir neden/hastalık ile açıklanamaması

*SARI: son 14 gün içinde gelişen akut solunum yolu infeksiyonu olan bir hastada, ateş, öksürük ve dispne, takipne, hipoksemi, hipotansiyon, akciğer görüntülemesinde yaygın radyolojik bulgu ve bilinç değişikliği nedeniyle hastaneye yatış gerekliliği

KesinVaka:

Olası vaka tanımına uyan olgulardan moleküler yöntemlerle SARS-CoV-2 saptanan olgular.

Hastalıktan nasıl korunulabilir?

Hastalıktan korunmak için henüz herhangi bir aşı söz konusu değildir. Bu nedenle korunmada şimdilik en etkili yöntem virüsle (hasta kişilerle) temas etmekten kaçınmaktır.

Bugün için ülkemizde hastalığın yayılması söz konusu olmadığından toplumda özel bir önlem alınmasına gerek yoktur.

Virüsün yayılmasını önlemek için uygulanacak genel önlemler şunlardır:

Hastalar kalabalık ortamda bulunmamalı, kalabalık ortamda bulunmaları gerekiyorsa basit cerrahi maske kullanmalıdır.

El hijyenine çok dikkat edilmelidir (eller en az 20 saniye boyunca sabun ve suyla yıkanmalı,
sabun ve su yoksa gözle görülür kirlenme yoksa alkol bazlı el dezenfektanı kullanılmalıdır).

Eller yıkanmadan gözlere, buruna ve ağza dokunulmamalıdır.

Solunum yolu hastalığı belirtileri (öksürük, hapşırık, nefes darlığı vb.) olan hastalarla maskesiz yakın temastan kaçınılmalıdır.

Öksürürken ve hapşırırken ağız ve burun mendille kapatılmalı, ardından mendil çöp kutusuna atılarak eller yıkanmalı, mendil yoksa ağız ve burun dirseğin ön yüzüyle kapatılmalıdır.

Sık kullanılan nesneler ve yüzeyler temizlenmeli ve dezenfekte edilmelidir.

Havlu gibi kişisel eşyalar ortak kullanılmamalıdır.

Hastalığın tedavisi var mıdır?

Bugün için Coronavirüslere etkili olduğu gösterilmiş ilaç yoktur. Bu nedenle hastalara şikayetlerini azaltacak ve varsa bozulan organ fonksiyonlarını destekleyecek tedaviler verilmektedir. 

Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir

Eller nasıl yıkanmalı

Eller nasıl yıkanmalı
Elleri bu şekilde yıkamaya gerek yok

Hastalığın yayılımını canlı olarak aşağıdaki sitelerden izleyebilirsiniz

Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir. Dünya çapı yayılım haritası
Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir
Johns Hopkins dünya çapı yayılım haritası için tıklayınız
Boston Children’s Hospital dünya çapı yayılım haritası için tıklayınız

Koronavirüs (SARS-CoV-2) nedir başlıklı yazımdan sonra ilginizi çekebileceğine inandığım diğer yazılarım;

Koronavirüs hastalığı günlüğü Ocak 2020

Kaynaklar:

https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/covid19 (Ülkemiz için en güncel bilgiler, Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü internet sitesinde COVID-19 (SARS-CoV2 enfeksiyonu) Rehberinde yayımlanmaktadır)

COVID-19 Halka Yönelik Sıkça Sorulan Sorular

https://www.toraks.org.tr/news.aspx?detail=902

https://www.toraks.org.tr/halk/News.aspx?detail=5631

http://ttb.org.tr/haber_goster.php?Guid=bffe89ae-3ea2-11ea-a1a2-6d7c2a5a4754

https://www.who.int/emergencies/diseases/novel-coronavirus-2019

https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/index.html

https://www.nejm.org/coronavirus

https://www.ecdc.europa.eu/en/novel-coronavirus-china

Bir yorum

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.