İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Aile Hekimlerine TSM ve Kaymakamlıklar nöbet görevi verebilirler mi

Last updated on 23/10/2019

Ölü Defin Muayeneleri ve Otopsi Hizmetlerini amacıyla İcap Nöbeti düzenlenmesi yetkisinin TSM Sorumlu Hekimleri ve Kaymakamlık Makamlarına ait olmayıp, sadece Aile Hekimliği Hizmet Sözleşmesi imzalamış olduğumuz Valilik Makamı ve Makam tarafından yetkilendirilmiş olan İl Halk Sağlığı Müdürüne ait olduğu düşünülmektedir.

Konuyu Otopsi/Adli Ölü Muayenesi ve Ölü Defin Muayeneleri olarak 2 ayrı başlıkta değerlendirmek gerekir ise;

Ölü Defin Muayeneleri amacıyla icap listesi hazırlama yetkisi;

-5542 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 27. Maddesinde yer alan “İlçe genel idaresinin başı ve mercii kaymakamdır. Kaymakam, ilçede Hükümetin temsilcisidir. İlçenin genel idaresinden kaymakam sorumludur. Bakanlıkların kuruluş kanunlarına göre ilçede lüzumu kadar teşkilatı bulunur. Bu teşkilat (Dördüncü maddenin son fıkrasında belirtilen adli ve askeri teşkilat hariç) kaymakamın emri altındadır.” hükmü göz önüne alındığında Kaymakam’ın Hükümet Temsilcisi vasfı ile Bakanlıkların ilçelerdeki teşkilatlarının amiri konumunda olduğu görülmektedir. Oysa 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu uyarınca Aile Hekimliği Hizmeti sunan hekim ve yardımcı sağlık personelinin herhangi bir kamu kurumunda çalışmadığı, idare ile sadece “hizmet alım sözleşmesi” ile ilişkisinin olduğu, 224 sayılı Yasa’da 9. Maddede yer almasına rağmen, günümüzde Sağlık Bakanlığına bağlı tüm teşkilat yapısını düzenleyen 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname incelendiğinde il ve ilçelerde Aile Hekimliği veya Aile Sağlığı Merkezi şeklinde ödeneği, kadrosu ve hiyerarşisi olan teşkilat yapısının bulunmadığı göz önüne alındığında ilçelerde Kaymakamların Aile Hekimleri ile hiçbir idari astlık-üstlük ilişkilerinin bulunmadığı görülmektedir.

Öte yandan; Türkiye Cumhuriyeti devlet teşkilatı içerisinde yer alan kurum ve kuruluşlar ile bunların merkez, taşra ve yurtdışı teşkilatlarında bulunan her düzeydeki birimlerinin hiyerarşik yapıya uygun olarak kayıt altına alındığı ve e-Devlet çalışmalarında esas alınmak üzere T.C. Devlet Teşkilatı Numarası ile tanımlandığı sistem olan Devlet Teşkilatı Merkezi Kayıt Sisteminde (DETSİS), Toplum Sağlığı Merkezlerinin (TSM)  Halk Sağlığı Müdürlüklerine bağlı son birim olarak görünmekte, Aile Hekimliği Birimleri veya Aile Sağlığı Merkezi şeklinde  ile kuruluş şekli, bütçesi ve teşkilat yapısı belirtilmiş, Mülki idareye bağlı herhangi bir kurum veya kuruluş kaydı bulunmamaktadır.

– Anayasanın 123. maddesi uyarınca kuruluş ve görevleri yasayla düzenlenmek durumunda olan idare, kendi düzenleme yetkisini de yasalar çerçevesinde ve yasalara uygun olarak kullanmak zorundadır. Bu itibarla, idare hukukunda “yetki” kavramı, Anayasa ve yasalarla idareye tanınmış olan karar alma gücünü ifade etmekte ve bu alanda yetkisizlik kural, yetkililik istisna olarak kabul edilmektedir. Bu istisna hali ise, yetkinin, yalnızca yasayla gösterilen hallerde ve yine yasayla gösterilen idari merciler tarafından kullanılması anlamına gelmektedir. İdarenin düzenleme yetkisinin yasalarla sınırlı olması, aynı zamanda, idarenin ikincil, türevsel nitelikte kural getirmek zorunda olduğu ve yetki kurallarının genişletici yoruma tabi tutulamayacağı sonucunu da doğurmaktadır. Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin 16. Maddesi 4. Fıkrasında yer alan “…Bu nöbet listesi toplum sağlığı merkezlerince oluşturulur, mahalli mülki amir tarafından onaylanır. Nöbet listesi oluşturulurken coğrafi şartlar göz önünde bulundurularak ilçeler birleştirilebilir. Mesai saatleri dışında ölüm belgesi düzenlenmesine ilişkin nöbet, adli hizmet nöbetleri ile birlikte verilebilir. 112 acil sağlık istasyonu görevlileri vakaya gittiklerinde ölüm gerçekleşmiş ise doğrudan ölüm belgesi düzenleyebilir. Bu nöbet uygulamasında ihtiyaç duyulan lojistik hizmetler halk sağlığı müdürlüklerince verilir.” hüküm uyarınca Kaymakamlara icap nöbet listelerinin onaylatıldığı görülmektedir. Belediye tabibi ve Toplum Sağlığı Merkezi Tabipleri için ilçelerde Kaymakamların 5542 sayılı İl İdaresi Kanunu’nun 27. Maddesi uyarınca icap listesi onaylama yetkilerinin olduğu aşikardır. Ancak Aile Hekimliği Birimleri veya Aile Sağlığı Merkezleri şeklinde herhangi bir Sağlık Bakanlığı teşkilatı bulunmaması nedeniyle, Aile Hekimlerinin 5442 sayılı Kanun ile ilgilileri bulunmamakta olup, Kaymakamlıkların söz konusu kanuna dayanarak Aile Hekimleri ile ilgili bir düzenleme yapma yetkileri de bulunmamaktadır

 

Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla icap listesi hazırlama yetkisi;

Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla icap listelerinin hazırlanması konusunda TSM ve Kaymakamlık Makamlarına düzenleme yapma yetkisi gerek 5258 Sayılı Aile Hekimliği Kanunu ve bu Kanuna dayanılarak idarece yayınlanan Yönetmeliklerde gerekse başta 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu olmak üzere hiçbir mevzuatta verilmemiştir.

Toplum Sağlığı Merkezlerinin Kurulması ve Çalıştırılmasına Dair Yönergenin Adli tıbbi hizmetleri başlıklı 20. Maddesinde yer alan (1) Adli tıp kurumunun doğrudan hizmet vermediği yerlerde bu hizmetlerin planlanması görevi toplum sağlığı merkezine aittir. Toplum sağlığı merkezi bölgesindeki adli tıp hizmetinin devamlılığının sürdürülmesinde adli makamlarla işbirliği içinde çalışır. Toplum sağlığı merkezinde yeterli hekim olmadığı durumlarda mesai saatleri dışında öncelikle toplum sağlığı merkezi hekimleri olmak üzere aile hekimleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarındaki hekimlerin de dahil edilebileceği bir havuzla hizmetin devamlılığını sağlar. Toplum sağlığı merkezi bu görevin yapılabilmesi için gerekli koşulları ve desteği sağlar. Adli vakaların bildirilmesi, evrakların tutulması gibi konularda aile hekimleri ile koordinasyonu sağlar ve gerekli eğitimleri düzenler. Bütün bu hizmetler müdürlüğün sorumluluğu ve koordinasyonunda yürütülür.” şeklindeki hüküm ile Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla icap listeleri Toplum Sağlığı Merkezleri tarafından düzenlenmekte idi.

Bursa Aile Hekimleri Derneği tarafından Sağlık Bakanının 03/08/2011 günlü, 25143 sayılı onayı ile yürürlüğe giren, Toplum Sağlığı Merkezlerinin Kurulması ve Çalıştırılmasına Dair Yönergenin 20. ve 21. Maddelerinin iptali amacıyla Danıştay 5. Dairesinde açılan E:2011/7194 K:2014/5684 sayılı Davada; “Kamu idareleri tarafından yürürlüğe konulan düzenleyici işlemlerin, üst hukuk normlarına aykırı olamayacağı, üst hukuk normlarında belirlenen genel ilkeleri yok edebilecek veya tesirini azaltıcı düzenlemeler içeremeyeceği, üst hukuk normlarında öngörülmeyen ve/veya belirtilmeyen bir alanda düzenlemeler getiremeyeceği, idare hukukunun genel kabul görmüş yerleşik ilkeleri olduğu, söz konusu Yönergenin dava konusu edilen maddeleri ile Aile Hekimlerine asli görevlerinin yanında ayrıca adli tıp hizmetleri ile acil sağlık hizmetleri görevleri de verildiği görülmekte olup; 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’nun 8. Maddesi, Aile Hekimlerine hangi konuda, ne tür görevlerin (iş tanımlarının) verileceğinin Yönetmelikle belirlenebileceği hükme bağlanmış iken, Kanun maddesindeki bu amir hüküm dışına çıkılmak suretiyle, başka bir ifadeyle üst hukuk normlarına uygun olmayan bir şekilde, Yönerge ile dava konusu düzenlemelerin uygulamaya konmasında, hukuka uyarlılık görülmemiştir” şeklinde karar verilerek söz konusu işlemi iptal etmiştir.

Danıştay 5. Dairesinin söz konusu kararı ile Toplum Sağlığı Merkezlerinin Aile Hekimlerinin Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla nöbet havuzu oluşturma ve icap listesi hazırlama yetkilerinin olmadığı ile bir kez daha ispatlanmıştır.

 

Genel olarak;

Aile Hekimleri, 5258 sayılı Yasa’nın Sağlık Bakanlığına vermiş olduğu yetki ile,  657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile diğer kanunların sözleşmeli personel çalıştırılması hakkındaki hükümlerine bağlı olmaksızın Aile Hekimliği Hizmetleri yapmak üzere Aile Hekimliği Hizmet Sözleşmesi imzalayarak çalıştırılan “diğer kamu görevlileri” olarak Anayasa’da tanımlanan hekimlerdir. Aile Hekimleri bu hizmetlerinin karşılığında Maliye Bakanlığının Sağlık Bakanlığına tahsis etmiş olduğu “03.5 Hizmet Alımları” ekonomik kodlu bütçe kaleminden “hak ediş” almaktadırlar. Başta sözleşme imzalamak olmak üzere Aile Hekimleri üzerindeki tüm idari yetkiler Sağlık Bakanlığı, Valilik Makamları ve yetkilendirilen İl Halk Sağlığı Müdürlerine aittir. Söz konusu durumun en bariz örneği 5258 sayılı Yasa’nın 3. Maddesi 5. Bendinde yer alan “Aile hekimlerine ve aile sağlığı elemanlarına 657 sayılı Kanunun ek 33 üncü maddesinde belirtilen yerlerde haftalık çalışma süresi ve mesai saatleri dışında ayda asgari sekiz saat; ihtiyaç hâlinde ise bu sürenin üzerinde nöbet görevi verilir.” şeklindeki hükme dayanılarak THSK Başkanlığının 09/04/2014 tarih ve 2014/12 sayılı Genelgelerine istinaden Halk Sağlığı Müdürü ve Valilik Makam onayları ile Aile Hekimlerine asli görev yerleri dışında nöbet görevi verilmesi yönündeki uygulamadır.

 

Yukarıda belirtilen hususlar ışığında;

  1. Toplum Sağlığı Merkezleri ve Kaymakamlık Makamlarının Ölü Defin Muayeneleri amacıyla Aile Hekimlerinin de içinde bulunduğu icap listesi hazırlama yetkilerine dayanak olarak gösterilen Mezarlık Yerlerinin İnşaası ile Cenaze Nakil ve Defin İşlemleri Hakkında Yönetmeliğin 16. Maddesi 4. Fıkrasının hukuka aykırı olması,
  2. Toplum Sağlığı Merkezleri ve Kaymakamlık Makamlarının Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla nöbet havuzu oluşturma ve icap listesi hazırlama yetkilerine dayanak gösterilen Toplum Sağlığı Merkezlerinin Kurulması ve Çalıştırılmasına Dair Yönergenin 20. ve 21. Maddelerinin Danıştay 5. Dairesinin E:2011/7194 K:2014/5684 sayılı kararları sonrası iptal edilmesi,

nedenleri ile, Ölü Defin ve Otopsi/Adli Ölü Muayeneleri amacıyla nöbet havuzu oluşturma  yetkisinin sadece Halk Sağlığı Müdürlerine ait olup, bu yetkinin TSM Hekimleri ve Kaymakamlara devredilemeyeceği düşünülmektedir.

İlk yorum yapan siz olun

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.