İçeriğe geçmek için "Enter"a basın

Aile Hekimleri, Asker Muayeneleri ve Geçici Sağlık Kurulları

Last updated on 21/01/2017

milli_savunma_bakanligiBirçok il ve ilçede Askerlik Şube Başkanlıklarından ve Müdürlüklerden Aile Hekimlerinin yatalaklar ile gözle görülür rahatsızlığı bulunanlar hakkında “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı sağlık raporlarının tanzimi amacıyla oluşturulacak Geçici Sağlık Kurullarında görevlendirilmeleri hususunda hatalı yazılar yazılmakta ve uygulamalar yapılmaktadır.

asker_gecici01asker_gecici02

Söz konusu yazılar ile ilçelerde birden fazla aile hekiminin görev yapmasına karşın 1 TSM hekimi ile 1 Aile Hekimi Kaymakamlık Olur’u ile Geçici Sağlık Kurullarında görevlendirilmekte olup söz konusu uygulama 1111 sayılı Askerlik Kanununa aykırı olduğu gibi 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu’na da aykırıdır.

5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu uyarınca Aile Hekimleri idare tarafından onaylı çalışma günleri ve saatleri içerisinde kesintisiz bir şekilde Aile Hekimliği Birimlerinin bulunduğu Aile Sağlığı Merkezlerinde “Aile Hekimliği Hizmeti” vermekle mükellef olup Kaymakamlıklar veya Valilikler tarafından başka görevler için başka yerlerde görevlendirilmeleri mümkün değildir.

Kaldı ki söz konusu yazılarda “… İKİ ASİL (BİRİ AİLE HEKİMİ)… “şeklinde ibareler kullanılmaktadır. Oysa ki 1111 sayılı Askerlik Kanunu’nun ilgili maddesi … (VARSA Biri Aile Hekimi) şeklinde olup tanzim edilen yazılarda VARSA kelimesi çıkarılarak yanlış uygulamalara yol açılmaktadır.

1111 sayılı Kanun’un ilgili maddesi aşağıdaki gibidir:
Yoklama
Madde 14 – (Değişik: 22/5/2012 – 6318/4 md.)
Yükümlülerin sağlık muayenelerinin yapılarak askerliğe elverişli olup olmadıkları, öğrenim durumları, meslekleri ve niteliklerinin belirlenmesi işlemine yoklama denir.
Askerlik çağına gireceklerin kimlik bilgileri İçişleri Bakanlığınca her yıl ekim ayında Millî Savunma Bakanlığına bildirilir.
Askerlik çağına girenler ile bunlarla işleme tabi olanların yoklaması, her yıl 1 Ocak günü başlar ve o yıl askerlik çağına giren doğumluların silah altına alınacağı ilk celp ve sevk tarihinin bitimine kadar devam eder.
(Değişik dördüncü fıkra: 3/10/2016-KHK-676/48 md.) Yükümlülerin sağlık muayeneleri Türk Silahlı Kuvvetleri sağlık yeteneğine ilişkin yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre yapılır. Bu muayeneler, askerlik şubesinin bulunduğu yerde öncelikle varsa kayıtlı olduğu aile hekimi tarafından, yoksa en yakın resmi sivil sağlık kuruluşunda tek tabip tarafından yapılır. Aile hekimlerince veya resmi sağlık kuruluşunca hakkında karar verilmeyenler Sağlık Bakanlığınca belirlenen en yakın yetkili sağlık kurullarına sevk edilir.

(Değişik beşinci fıkra: 3/10/2016-KHK-676/48 md.) Yükümlüler hakkında ertesi yıla bırakma, sevk geciktirmesi veya askerliğe elverişli değildir kararlı sağlık raporlarını tanzim etmeye yetkili makam, Sağlık Bakanlığınca belirlenen yetkili sağlık kuruluşu sağlık kuruludur. Ancak, yatalaklar ile gözle görülür rahatsızlığı bulunanlar hakkında ertesi yıla bırakma, sevk geciktirmesi veya askerliğe elverişli değildir kararlı sağlık raporları, askerlik şubesi başkanı veya vekili ile mülki amirliklerce görevlendirilen resmi iki sivil (varsa biri aile hekimi) tabipten teşkil edilecek geçici sağlık kurulunca verilebilir.
Geçici sağlık kurulunca karar verilemeyen yükümlüler askerlik şubelerince Sağlık Bakanlığınca belirlenen en yakın yetkili sağlık kurullarına sevk edilirler.
Yoklama döneminde düzenlenen her türlü sağlık kurulu raporu, Millî Savunma Bakanlığının onayını müteakip kesinleşir.
(Değişik yedinci fıkra: 15/8/2016-KHK-674/45 md.)Bu madde kapsamında yapılacak sağlık muayenelerinden herhangi bir ücret veya katkı payı alınmaz.
Askere sevk edileceklerin sınıflandırma işlemleri, Millî Savunma Bakanlığı tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikte belirtilen usul ve esaslara göre yapılır.

Yasa Koyucu’nun söz konusu Kanun değişikliği ile neyi amaçladığını daha iyi anlayabilmek için Kanun’un Gerekçesine de dikkat etmemiz gerekmektedir. Gerekçede şu hususlar yer almaktadır;
(Kanun Tasarısı Metni ve TBMM Komisyon raporların erişim için:
http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/tasari_teklif_sd.onerge_bilgileri?kanunlar_sira_no=105606  )

“Ancak asker hastanesi bulunmayan yerlerde engelli, yatalak, uzuv kaybı, kilo fazlalığı, boy kısalığı gibi gözle görülür rahatsızlığı bulunanlar hakkındaki sağlık raporu, askerlik şube başkanı ile mülki amirliklerce görevlendirilen resmi iki sivil tabipten oluşan geçici sağlık kurulunca verilebilecektir. Böylelikle, özürlü veya ağır hasta yükümlülerin sağlık kurulu raporu alabilmeleri için ikametgahlarından ayrılmaları nedeniyle çektikleri sıkıntılara son verilmiş olunacaktır.”

İlgili Kanun maddesi Gerekçesi ile birlikte değerlendirildiğinde; Geçici Sağlık Kurullarının engelli, yatalak, uzuv kaybı, kilo fazlalığı, boy kısalığı gibi askerlik şubelerine yardımsız bizzat başvurmalarına engel rahatsızlıkları olan asker adaylarının ikametgahlarından ayrılmaları nedeniyle çektikleri sıkıntılara son verilmesi amacıyla teşkil edilmesi gerektiği görülmektedir.

Kanunda yer alan (varsa biri aile hekimi) tanımının Aile Hekimliği Mevzuatları doğrultusunda değerlendirilmesi gerektiğinde; Sağlık Bakanlığı tarafından tüm vatandaşlarımızın mutlaka bir aile hekimine kayıtlı olması öngörüldüğü, bunu sağlamak için de Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliği “Aile hekimliği birimine kişi kaydı ve aile hekimi seçimine ilişkin esaslar” başlıklı 8. Maddesi 3. fıkrası “İkamet ettiği ilden başka bir ile ikamet amacıyla yeni gelen kişiler istedikleri bir aile hekimine kayıt yaptırırlar. İkamet amacıyla yer değiştiren kişinin talepte bulunmaması halinde, 30 gün içerisinde toplum sağlığı merkezi tarafından kişiye ulaşılarak ve kendisine bilgi verilmek sureti ile yeni adresine yakın aile hekimlerinden nüfusu en düşük olanına kayıt edilir.” ve 4. fıkrasında yer alan “Herhangi bir nedenle bölgedeki aile hekimleri tarafından kayıt edilemeyen kişi, müdürlük tarafından öncelikle ikamet ettiği yere yakın ve en az kişi kaydı olan aile hekiminin listesine eklenir.” şeklindeki hükümler ile bunu sağlamaya çalıştığı görülmektedir. Bu nedenle Kanunda yer alan “varsa biri aile hekimi” tanımının her vatandaşın kayıtlı olduğu bir aile hekimi olması münasebetiyle pratik hayatta “aile hekimi” olarak kullanılmasının uygun olacağı düşünülmektedir.

Öte yandan Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile Hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4. Maddesinin 3. Fıkrası (g) bendinde yer alan “Evde takibi zorunlu olan engelli, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kendisine kayıtlı kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek.” hükmü ile de engelli kişilerin evlerinde sağlık kontrolleri için Evde Sağlık Hizmetleri Birimlerinin yanı sıra Aile Hekimlerine de görev verilmiştir.

Bu doğrultuda;
Geçici Sağlık Kurullarının engelli, yatalak, uzuv kaybı, kilo fazlalığı, boy kısalığı gibi askerlik şubelerine yardımsız bizzat başvurmalarına engel rahatsızlıkları olan asker adaylarının ikametgahlarından ayrılmadan yerinde muayeneleri için teşkil edilmeleri, Geçici Sağlık Kurullarında, Kanunda yer alan “resmi iki sivil (*varsa biri aile hekimi) tabipten” ibaresi ve Aile Hekimliği Mevzuatları göz önüne alınarak;
Bir TSM Hekiminin Mülki amir tarafından görevlendirilmesi,
Muayene gününün daha önce kararlaştırılması şartı ile asker adayının
kayıtlı olduğu Aile Hekimi ile görevlendirilen TSM hekiminin idarece tahsis edilen bir araç ile asker adayının evinde sağlık kontollerinin gerçekleştirilmesi,
bu işlem için Aile Hekimlerine ayrıca herhangi bir görevlendirme yapılmasının gereksiz olduğu,
zaten bu görevin 5258 sayılı Aile Hekimliği Kanunu ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu ile görev olarak verildiği,
Askerlik şubelerine bizzat başvuran kişilere için herhangi bir sağlık kurulu, askerlik meclisi vs organizasyonun teşkilinin yasaya aykırı olduğu ve bu nedenle Aile Hekimlerinin bu tür organizasyonlarda görevlendirilmeye çalışılmamaları
düşüncemizi idarelere çeşitli vesileler ile bildirmemize rağmen herhangi bir gelişme yaşanmamıştı.

Söz konusu hatalı uygulamaya 11/11/2016 tarih ve 29885 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği“nin 4üncü maddesi 3üncü fıkrası ile açıklık getirilmiştir.

Sağlık muayenesi
MADDE 4-
(3) Yükümlüler hakkında “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Askerliğe 
Elverişli Değildir” kararlı sağlık raporlarını tanzim etmeye yetkili makam, Sağlık Bakanlığına bağlı engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşları sağlık kuruludur. Ancak, yatalaklar ile gözle görülür rahatsızlığı bulunanlar hakkında “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı sağlık raporları, askerlik şubesi başkanı veya vekili ile mülki amirliklerce görevlendirilen resmi iki sivil (varsa biri ilgilinin kayıtlı olduğu aile hekimi) tabipten teşkil edilecek geçici sağlık kurulunca verilebilir. Geçici sağlık kurulunca hakkında karar verilemeyen yükümlüler askerlik şubelerince en yakın Sağlık Bakanlığına bağlı engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir.

Son Yönetmelik sonrası;
Görüşümüzü destekler mahiyette Yönetmeliğin ilgili maddesinde yer alan;
“…resmi iki sivil (*varsa biri aile hekimi) tabipten…” ibaresi,
“… resmi iki sivil (varsa biri ilgilinin kayıtlı olduğu aile hekimi) tabipten teşkil edilecek geçici sağlık kurulunca verilebilir.” şeklinde değiştirilerek Geçici Sağlık Kurullarında ilgililerin KAYITLI OLDUĞU AİLE HEKİMLERİNİN  görev yapması gerektiğinin altı çizilmiştir.

Özetlemek gerekir ise;
Yatalaklar ile gözle görülür rahatsızlığı bulunanlar hakkında “Ertesi Yıla Bırakma”, “Sevk Geciktirmesi” veya “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı sağlık raporları Geçici Sağlık Kurulları tarafından verilecek olup söz konusu Kurullarda;
1. İlçe Kaymakamı tarafından görevlendirilecek 1 Toplum Sağlığı Merkezi Tabibi
2. Valilik tarafından görevlendirilecek kişinin KAYITLI OLDUĞU AİLE HEKİMİ
görev yapacaktır.

Aile Hekimliği Kanunu uyarınca Aile Hekimlerini ilgilendiren iş ve işlemlerde (Defin Ruhsatı/Ölüm Bildirim Sistemi ve ASM/Acil Nöbet görevlendirilmelerinde olduğu gibi) İLGİLİ MÜLKİ AMİR VALİLİK Makamı olup görevlendirmeler Kaymakamlıklar tarafından yapılamayacaktır.

 

Öte yandan; Aile Hekimliği Uygulama Yönetmeliğinin “Aile Hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları” başlıklı 4. Maddesinin 3. Fıkrası (g) bendinde yer alan “Evde takibi zorunlu olan engelli, yaşlı, yatalak ve benzeri durumdaki kendisine kayıtlı kişilere evde veya gezici/yerinde sağlık hizmetlerinin yürütülmesi sırasında kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi, rehabilitasyon ve danışmanlık hizmetlerini vermek.” hükmü ile de engelli kişilerin evlerinde sağlık kontrolleri için Evde Sağlık Hizmetleri Birimlerinin yanı sıra Aile Hekimlerine de görev verilmiş olduğu gözetildiğinde, Geçici Sağlık Kurullarında kişilerin kayıtlı oldukları Aile Hekimlerinin Valilikler tarafından görevlendirilmelerinin pratikte gereği bulunmamaktadır.

Kaymakamlıklar tarafından görevlendirilen TSM hekimi, askerlik şubesinden gelecek görevli (fotoğraf çekimi, vs işlemler için) ve Aile Hekimleri ile Aile Hekimliği Hizmetlerini aksatmayacak şekilde ortak bir gün belirlenerek TSM veya Askerlik Şubesi tarafından tahsis edilecek bir araç ile asker adayının evinde ziyareti gerçekleştirilmelidir.

Kaynaklar:
1. 1111 sayılı Askerlik Kanunu: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.3.1111.pdf 

2. Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği: http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/3.5.20169431.pdf 

 

Bir yorum

  1. Ersan Ersan 21/11/2016

    Elinize sağlık Ömer Hocam. Yine kapsamlı ve ders verir nitelikli bir yazı olmuş. Mevzuatı keyfine göre yorumlayanlar ile okuduğunu anlayamayan idarecilerin feyz alması dileğiyle diyeceğim ama bu yazıyı da anlayamayacaklarından ya da yanlış yorumlayacaklarından korkuyorum.Saygılarımla…

Bir cevap yazın

Or

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.